XRP là gì và XRP Ledger vận hành như thế nào
XRP là tiền mã hóa được mạng XRP Ledger hỗ trợ. Bài này giải thích XRP dùng để làm gì, vì sao nhiều người nhầm XRP với Ripple, mạng xác nhận giao dịch ra sao và những chi phí nào bạn sẽ gặp. Số liệu thị trường được cập nhật trên trang XRP tại CoinLoom.
Tóm tắt nhanh
Tài liệu của XRP Ledger mô tả XRP là tiền mã hóa được XRP Ledger hỗ trợ. Từ đó có thể hiểu như sau:
- XRP là tài sản gốc của sổ cái XRP Ledger.
- XRP Ledger là blockchain ghi lại các giao dịch và số dư.
- Ripple là tên công ty. Công ty này trước đây gọi là Ripple Labs, và tên "Ripple" ban đầu cũng từng chỉ chính công nghệ sổ cái.
- Giá và vốn hóa thay đổi liên tục, nên bài này không nêu con số nào. Bạn có thể xem số liệu hiện tại ở trang CoinLoom.
Nếu bạn tìm "giá XRP", hãy xem trang CoinLoom ở trên. Nếu bạn muốn hiểu XRP là gì, hãy đọc tiếp.
XRP là gì và ai tạo ra nó
Theo tài liệu chính thức, XRP Ledger được xây dựng trong giai đoạn 2011 đến đầu năm 2012 bởi Jed McCaleb, Arthur Britto và David Schwartz. Khi mới ra đời, có 100 tỷ XRP.
Tháng 9 năm 2012, Jed và Arthur cùng Chris Larsen lập công ty Ripple, lúc đó tên là OpenCoin Inc. Họ quyết định tặng 80 tỷ XRP cho công ty để đổi lấy việc công ty phát triển trên XRP Ledger.
Tài liệu cũng cho biết năm 2017 công ty đặt 55 tỷ XRP vào escrow. Mục đích là để lượng XRP đi vào nguồn cung chung tăng theo cách có thể dự đoán được. Lượng XRP hiện còn khả dụng và đang bị khóa được công bố trên trang XRP Market Performance của Ripple.
Ripple và XRP khác nhau thế nào
Hai cái tên này hay bị dùng lẫn lộn, nhưng chúng chỉ những thứ khác nhau.
| Tên | Nghĩa theo tài liệu XRP Ledger |
|---|---|
| XRP | Tài sản gốc tích hợp trong sổ cái, ký hiệu do những người tạo ra chọn |
| XRP Ledger | Sổ cái phi tập trung xác nhận các giao dịch |
| Ripple | Công ty đã nhận XRP để phát triển trên XRP Ledger |
Ban đầu sổ cái có tên "Ripple", vì công nghệ cho phép các khoản thanh toán "chảy" qua nhiều bước và nhiều loại tiền. Mã XRP lấy từ cụm "ripple credits" cùng tiền tố X dành cho các đơn vị tiền không thuộc quốc gia nào trong chuẩn ISO 4217.
Tài liệu cũng nói rằng "XRP" là nhãn hiệu đã đăng ký của XRPL Foundation tại Mỹ và một số nước khác, như Trung Quốc và Estonia.
XRP Ledger xác nhận giao dịch như thế nào
XRP Ledger không dùng cách đào tốn điện. Tài liệu viết rằng việc xác nhận giao dịch không cần dùng tài nguyên một cách lãng phí hay mang tính cạnh tranh, khác với hầu hết blockchain khác.
Thay vào đó mạng dùng một giao thức đồng thuận riêng. Mỗi máy chủ chọn một danh sách các validator mà nó tin là không thông đồng với nhau. Danh sách này gọi là Unique Node List, viết tắt là UNL.
Quy trình hoạt động như sau:
- Mỗi máy chủ lắng nghe các validator trong UNL của mình.
- Nếu đủ phần trăm validator đồng ý về một tập giao dịch và sổ cái kết quả, máy chủ tuyên bố đạt đồng thuận.
- Nếu chưa đồng ý, các validator điều chỉnh đề xuất cho gần với những validator họ tin, và lặp lại qua nhiều vòng.
Tài liệu nêu rõ về khả năng chịu lỗi. Khi dưới 20% validator tin cậy gặp lỗi, đồng thuận vẫn tiếp tục. Để xác nhận một giao dịch không hợp lệ, cần hơn 80% validator thông đồng. Nếu hơn 20% nhưng dưới 80% gặp lỗi, mạng ngừng tiến triển thay vì xác nhận sai.
Mỗi phiên bản sổ cái chứa trạng thái hiện tại của mọi số dư và đối tượng. Vì vậy một máy chủ mới không cần tải toàn bộ lịch sử để biết tình hình hiện tại.
Phí giao dịch XRP
Mỗi giao dịch phải hủy một lượng XRP rất nhỏ. Mục đích là bảo vệ mạng khỏi spam và tấn công từ chối dịch vụ. Mức phí tăng theo tải của mạng, nên việc làm quá tải mạng trở nên rất tốn kém.
Mức phí tối thiểu hiện tại cho một giao dịch tiêu chuẩn là 10 drop. Mức này đôi khi tăng khi tải cao hơn bình thường. Một số loại giao dịch có mức phí riêng, ví dụ giao dịch AccountDelete hoặc AMMCreate là 200.000 drop.
Điểm cần nhớ: phí giao dịch không trả cho ai cả. Tài liệu nói rằng lượng XRP này bị hủy vĩnh viễn.
Mức dự trữ tài khoản
Để có một tài khoản, địa chỉ phải giữ một lượng XRP tối thiểu trong sổ cái. Đây gọi là reserve, hay mức dự trữ. Mục đích là để sổ cái không phình to vì spam hay lạm dụng.
Mức dự trữ hiện tại trên Mainnet theo tài liệu gồm hai phần:
| Loại | Mức |
|---|---|
| Base reserve (mỗi địa chỉ) | 1 XRP |
| Owner reserve (mỗi đối tượng sở hữu) | 0,2 XRP |
Bạn không thể gửi phần XRP đang dự trữ cho người khác, nhưng có thể lấy lại một phần bằng cách xóa tài khoản. Phần dự trữ vẫn có thể dùng để trả phí giao dịch. Mức này thay đổi theo thời gian thông qua bỏ phiếu về phí của các validator, vì vậy hãy kiểm tra giá trị hiện hành trong tài liệu trước khi dùng.
Sàn giao dịch phi tập trung trên XRP Ledger
Tài liệu cho biết XRP Ledger có thể là sàn giao dịch phi tập trung lâu đời nhất thế giới, hoạt động liên tục từ khi mạng ra mắt năm 2012. Người dùng có thể đổi token lấy XRP hoặc lấy token khác.
Một giao dịch trên sổ lệnh này gọi là Offer, về bản chất là lệnh giới hạn. Tài liệu cũng cảnh báo rằng bất kỳ ai cũng có thể phát hành token với mã tiền tệ tùy ý. Vì vậy bạn luôn cần tìm hiểu kỹ và chú ý đơn vị phát hành. Thông tin này chỉ giải thích cách hoạt động, không phải khuyến nghị về nơi giao dịch.
Kiểm tra thông tin trước khi chuyển tài sản
Trên trang CoinLoom, mục nguồn chính thức dẫn tới xrpl.org, mã nguồn rippled trên GitHub và các trình khám phá sổ cái. Khi chuyển tài sản, hãy làm các bước sau:
- Kiểm tra tên tài sản và mạng.
- Kiểm tra kỹ địa chỉ nhận trước khi gửi.
- Đọc thông tin chính thức tại xrpl.org thay vì tin vào tin nhắn lạ.
- Nhớ rằng giao dịch trên blockchain không thể đảo ngược sau khi đã xác nhận.
Câu hỏi thường gặp
XRP là gì?
XRP là tiền mã hóa được XRP Ledger hỗ trợ. Mạng ghi nhận giao dịch qua một giao thức đồng thuận do các validator tham gia.
Ripple và XRP có phải một không?
Không. Ripple là tên công ty, còn XRP là tài sản gốc của XRP Ledger. Ban đầu chính sổ cái cũng từng có tên "Ripple".
Phí giao dịch XRP có trả cho ai không?
Không. Theo tài liệu, XRP dùng để trả phí bị hủy vĩnh viễn, không đến tay bên nào.
Cần giữ tối thiểu bao nhiêu XRP trong một tài khoản?
Theo tài liệu hiện tại, mức dự trữ cơ bản trên Mainnet là 1 XRP, cộng 0,2 XRP cho mỗi đối tượng sở hữu. Giá trị này có thể thay đổi qua bỏ phiếu của validator.
Giá XRP hiện tại là bao nhiêu?
Bài này không nêu giá vì giá thay đổi từng phút. Bạn có thể xem số liệu mới nhất trên trang XRP của CoinLoom.
Nguồn tham khảo
Bài viết chỉ mang tính thông tin chung, không phải lời khuyên tài chính hay đầu tư. Tài sản mã hóa biến động mạnh và bạn có thể mất tiền. Hãy tự tìm hiểu kỹ trước khi quyết định.